Schrif­te­lijke vragen eiken­pro­ces­sierups


Succes­volle proef natuur­lijke bestrijding ook in Leeu­warden?

2 september 2019

Betreft: Eikenprocessierups

Geacht college,

Afgelopen zomer is de eikenprocessierups volop in het nieuws geweest. Eind augustus dit jaar kwam naar buiten dat de proef in Drenthe (Wapserveen, gemeente Westerveld) met het natuurlijk bestrijden van de eikenprocessierups een succes is gebleken. Zo berichten kranten dat op een proeflocatie dit jaar 80 procent minder nesten aangetroffen zijn. Ook werd 90 procent van de nesten aangevreten door natuurlijke vijanden van de rups, aldus onderzoekers die betrokken zijn bij het Kenniscentrum Eikenprocessierups op de website Nature Today. Er zijn duizenden planten van tientallen soorten aangeplant om natuurlijke vijanden van de eikenprocessierups te lokken, zoals sluipwespen, sluipvliegen, gaasvliegen en zweefvliegen. Daarnaast zijn er nestkasten opgehangen om vogels als koolmezen, pimpelmezen, mussen en andere soorten vogels die insecten eten naar de proeflocatie te krijgen.

De fractie van de Partij voor de Dieren heeft vernomen dat ook binnen onze gemeentegrenzen sprake is geweest van nesten van de eikenprocessierups, bijvoorbeeld in de Groene Ster. Wij stellen dan ook met interesse vragen aangaande bovenstaande.

1. In hoeverre heeft de eikenprocessierups in onze gemeente voor overlast gezorgd?

2. Bent u het met de Partij voor de Dieren eens dat de oorzaken van de explosieve toename van de eikenprocessierups gelegen is in de afwezigheid van voldoende natuurlijke vijanden, zoals insecten en bepaalde vogels? Zo nee, waarom niet? Zo ja, wat gaat u doen om in Leeuwarden de opkomst van benodigde natuurlijke vijanden van de rups te stimuleren?

3. Is er in de gemeente Leeuwarden sprake geweest van bestrijding van de eikenprocessierups met chemische middelen?

4. Bent u het met ons eens dat bestrijding, indien nodig, moet plaatsvinden op natuurlijke, ecologisch verantwoorde wijze en niet met chemische middelen, omdat het gebruik van gif door particulieren in tuinen en het gebruik van landbouwgif mede de oorzaak zijn van het verlies aan biodiversiteit en dus (deels) de oorzaak zijn van de plaag? Zo nee, waarom niet? Zo ja, hoe gaat u de natuurvriendelijke bestrijding stimuleren?

5. Inmiddels is gebleken, zoals hierboven beschreven, dat de natuurlijke bestrijding in Westerveld een succes was. Is er in de gemeente Leeuwarden ook gewerkt met een dergelijke manier van bestrijding? Zo nee, zijn er plannen voor de toekomst om een dergelijke proef uit te voeren? Waarom wel/niet?

6. Deskundigen zeggen dat niet iedere locatie geschikt is voor een dergelijke bestrijding. Is het college bereid in kaart te brengen welke locaties in onze gemeente hiervoor geschikt zijn en welke kosten er met een dergelijke bestrijding gemoeid zouden zijn?

7. Het Dagblad van het Noorden schrijft dat de eikenprocessierups Midden-Groningen behoorlijk op kosten heeft gejaagd: ‘Kosten voor monitoring, bestrijding van rupsen en ruimen van nesten van eikenprocessierupsen konden in 2018 nog binnen het budget worden opgevangen. Dit jaar had de gemeente in de begroting 750 euro bestemd voor ongediertebestrijding, waaronder de eikenprocessierups. De daadwerkelijke kosten bedragen naar schatting 5000 euro. Gelet op de in de gemeente en buurgemeenten aangetroffen nesten van de eikenprocessierups, verwacht Midden-Groningen volgend jaar een forse stijging van aanwezige rupsen. Voor de bestrijding daarvan wordt 30.000 euro geraamd.’

Hoeveel heeft de monitoring en bestrijding van de eikenprocessierups in 2019 in de gemeente Leeuwarden gekost en hoe verhoudt dat zich tot het geraamde bedrag? Wat is de verwachting van het college ten aanzien van de kosten hiervoor voor de komende jaren?

8. Bent u het met de Partij voor de Dieren eens dat er geen eikenbomen gekapt mogen worden omwille van de bestrijding van de eikenprocessierups? Zo nee, waarom niet? In welke gevallen wilt u dan toch besluiten tot kap?

Graag ontvangen wij binnen de termijn de beantwoording.

Met vriendelijke groet,

Caroline de Groot en Tamara Kloosterman

Partij voor de Dieren

1. De overlast veroorzaakt door de eikenprocessierups is beperkt. De rups werd in 2018 voor het eerst gesignaleerd. De GGD heeft toen 1 melding ontvangen (omgeving Julianalaan). In 2019 zijn bij de gemeente Leeuwarden twee meldingen binnengekomen over waarnemingen van de rups.

2. Het college is het deels met de Partij voor de Dieren eens. Er is een aantal redenen voor de explosieve toename van de eikenprocessierups. Ten eerste de genoemde afwezigheid van voldoende natuurlijke vijanden, zoals insecten en bepaalde vogels. Maar ook de vermindering van de biodiversiteit in het algemeen en de klimaatverandering spelen een rol. Doordat het steeds warmer wordt rukt de rups naar het noorden op. Verder staan er in Nederland veel eiken. Deze soort wordt relatief veel bijgeplant, omdat het een goede boom voor de biodiversiteit is.

Leeuwarden stimuleert de toename van natuurlijke vijanden door meer in te zetten op biodiversiteit door bijvoorbeeld extensief beheer, zoals anders maaien en divers aanplanten. Daarbij is maatwerk nodig.

3. Voor de bestrijding wordt geen gebruik gemaakt van chemische middelen. Bestrijding van de rups wordt gedaan door het wegzuigen van nesten (hiervoor wordt een externe partij ingehuurd) en door het isoleren van kleine nesten en deze vervolgens handmatig te verwijderen (door eigen dienst).

4. In beginsel is natuurvriendelijke bestrijding het uitgangspunt. Van belang daarbij is dat er voldoende werkende natuurlijke methoden van beheersing zijn en het kostenniveau acceptabel is.

De natuurvriendelijke bestrijding wordt gestimuleerd door de plantendiversiteit te verhogen (meer inheemse plant- en diersoorten en kruidenrijke terreinen die ook in de winter blijven overstaan). Om de aanwezigheid van dieren te stimuleren wordt verder gezorgd voor voedsel, veiligheid en voortplantingsmogelijkheden, bijvoorbeeld door het plaatsen van nestkasten voor vogels en vleermuizen. Ook wordt gekeken naar de mogelijke inzet van nematoden (rondwormen, aaltjes).


5. Zie beantwoording vraag 3.


6. Om de ontwikkelingen rond (de bestrijding van) de eikenprocessierups te volgen neemt Leeuwarden deel aan de Noordelijke Werkgroep EPR. Daarin wordt onderzoek gedaan naar kansrijke aanvullende mogelijkheden voor meer natuurlijke bestrijding. Tegelijkertijd worden de ervaringen van andere overheden gevolgd.
Verder willen wij op de locaties Groene Ster en Julianalaan, waar de rups voorkomt, onderzoek (laten) doen naar de mogelijkheid om de biodiversiteit, en daarmee de aanwezigheid van natuurlijke vijanden, te vergroten.


7. Voor natuurvriendelijke bestrijding is maatwerk nodig want de omstandigheden in Leeuwarden, met kleigrond en een verdicht stedelijk gebied, zijn wezenlijk anders dan in Westerveld. En omdat de aard en omvang van de overlast door de eikenprocessierups nog erg beperkt zijn achten wij het raadzaam om te kijken wat de ervaringen van de andere deelnemers van de Noordelijke werkgroep EPR zijn.


8. De kosten voor monitoring en bestrijding in 2018 bedroegen € 2600,-. Voor 2019 zijn de kosten geraamd op ca. € 6000,-. Naar verwachting zullen deze de komende jaren toenemen

Wij staan voor:

Help mee aan een betere wereld

    Word lid Doneer