Schrif­te­lijke vragen houtrook


Indiendatum: 12 jan. 2021

Schriftelijke vragen aan het College van Burgemeester en Wethouders zoals bedoeld in artikel 41, eerste lid, van het Reglement van Orde voor de vergadering van de Raad der Gemeente Leeuwarden

Onderwerp: Terugdringing houtstook(overlast)

Datum: 12 januari 2021

De fracties van de Partij voor de Dieren en GroenLinks krijgen veel reacties van burgers die last hebben van houtstook. De Leeuwarder Courant van 9 jan. j.l. besteedt aandacht aan de klacht van de heer Pieters, een inwoner van Leeuwarden, die betoogt dat corona de hinder verergert en dat de gemeente Leeuwarden beter onderzoek moet doen naar de overlast van houtkachels. Ook https://www.stookwijzer.nu/meldt dat meer mensen dezerdagen thuis zitten en hinder ondervinden van houtrook. Naast mensen die geur- en gezondheidsoverlast ervaren, is er een groep die gevoelige longen heeft en daarom ernstige hinder ondervindt van luchtverontreiniging. Het betreft hier ook (ex-)covidpatiënten. Daarnaast blijkt uit studies dat luchtverontreiniging onder andere als gevolg van houtstook, ook kan leiden tot een ernstiger verloop van covid-19 (zie bijlagen).

Wij mogen ons gelukkig prijzen dat in de provincie Friesland de luchtkwaliteit minder slecht is dan in andere delen van ons land, maar ook in onze provincie kan de luchtkwaliteit flink verbeterd worden. Uit de huidige metingen van het RUG onderzoek blijkt, dat het niveau fijnstof in Leeuwarden zeer regelmatig boven de norm van de WHO komt! (Zie laatste bronbijlage). Minder of helemaal geen houtstook zal de luchtkwaliteit zeker ten goede komen.

Het aantal Nederlanders dat geen houtstook meer wil groeit snel. (Vereniging Eigen Huis 2020:44% van de ondervraagden ziet open haarden en houtkachels het liefst verboden worden).

Leeuwarden is sinds 25 september 2019 Global Goals gemeente. Global Goal 3 (Goede gezondheid en welzijn) behelst volgens de VNG onder meer: ‘Zorgen voor verkeersveiligheid en schone lucht, terugdringen fijnstof uit verkeer en veehouderij’. Wij nemen aan dat deze opsomming van de herkomst van fijnstof niet limitatief bedoeld is en tevens die uit houtstook omvat.

Wij zijn ons bewust van een nalatig landelijk beleid waardoor gemeenten weinig handhavingsrichtlijnen hebben. De gemeente echter heeft een zorgplicht naar haar burger en zal haar mogelijkheden moeten aanwenden.

Naar aanleiding van de beantwoording van de schriftelijke vragen t.a.v. houtrookoverlast van april 2017 en diverse telefoontjes en brieven van verontruste burgers, hebben wij een aantal aanvullende vragen:

1. U gaf in uw antwoorden in 2017 aan, dat de GGD Fryslân bereid is om samen met de gemeente na te denken over de verdere invulling van communicatie en voorlichting over houtrookoverlast. Kunt u de vorderingen hiervan weergeven en hoe deze inmiddels gestalte hebben gekregen?

2. Heeft u enig idee wanneer er eventuele nieuwe landelijke maatregelen te verwachten zijn?

3. Op de website van de gemeente Leeuwarden staat een artikel over houtstook. Hierin wordt aangegeven dat het schadelijk is voor gezondheid en milieu maar het stoken van hout wordt niet ontmoedigd. Ook worden er geen tips gegeven voor technische aanpassingen om de uitstoot te verminderen,evenmin waar men terecht kan met klachten en voor buurtbemiddeling.

a) Bent u bereid om in de informatievoorziening houtstook te ontmoedigen of mensen te verleiden hun houtkachel weg te doen? (‘’Houtrook is ongezond, daarom vindt GGD Gooi en Vechtstreek dat het stoken van hout geheel vermeden moet worden” 3-11-2020 / In Arnhem is in februari 2019 een motie aangenomen om het stoken van hout te ontmoedigen en overlast ervan te kunnen verbieden).

b) Zo nee, waarom niet?

c) Zou u in de informatievoorziening naast stooktips, ook willen meenemen hoe de uitstoot van houtstook technisch terug gedrongen kan worden? (Te denken valt aan katalysatoren waarbij de uitstoot met 90% af kan nemen en een ventilatiekap zodat de verticale uitstoot bevorderd wordt).

d) Waar kunnen burgers vinden waar ze een klacht of handhavingsverzoek in kunnen dienen of geholpen kunnen worden bij buurtbemiddeling?

4a) Kent u het Kennisdocument Houtstook, uitgebracht door Stichting Advisering Bestuursrechtspraak (Stab, september 2019)?

b) Zo ja, is er in de gemeente Leeuwarden al sprake van handhaving van houtstookoverlast conform het stappenplan zoals beschreven op p. 93 (e.v.) in dit document?

c) Zo ja, wat zijn de ervaringen hiermee?

d) Zo nee, waarom niet?

e) Het STAB rapport geeft meerdere adviezen om overlast tegen te gaan zoals het opleggen van een stookverbod bij oude kachels of kachels zonder CE-keurmerk; mede een verplichting op het onderhoud van houtkachels (jaarlijkse APK met certificaat). Kunnen dergelijke maatregelen alleen op landelijk niveau worden ingesteld of zou Leeuwarden dat ook voor haar eigen gemeente kunnen invoeren?

5. Met het huidige onderzoek van de RUG waarbij mensen zelf de fijnstof in hun omgeving kunnen meten, kunnen alleen deeltjes van 10 PM en 2,5 PM gemeten worden. Pelletkachelsstoten echter veel kleinere deeltjes uit. Dit ultrafijnstof is vele malen slechter voor de gezondheid (RIVM.nl / houtrookvrij.nl / gezondheidsraad.nl).

a) Is de gemeente Leeuwarden in het bezit van meetapparatuur voor het meten van ultra fijnstof?

b) Zo ja, kunnen daarmee ook andere schadelijke stoffen gemeten worden?

c) Wanneer worden metingen verricht en kunt u iets zeggen over de resultaten t.a.v. houtrook?

d) Kunnen mensen bij overlast ook een beroep doen op de gemeente voor een meting?

6. Het RIVM heeft inmiddels via de stookwijzer een stookalertingesteld. Er zijn echter nog steeds veel mensen die zich daar niet aan houden. Wel zijn er gemeenten die het in hun APV opnemen dat stoken bij een negatief advies (stookalert bij mist en windstil weer) niet is toegestaan (Venray en Arnhem 15 dec. jl.). Ook het Stab rapport geeft dit advies. Dit zal stokers verder ontmoedigen te stoken bij ongunstige weersomstandigheden en daarmee direct een gunstig effect hebben op de gezondheid van omwonenden.

a) Bent u bereid bij de voorbereiding van de volgende APV een artikel over houtstook op te nemen waarin onder meer staat dat houtstook bij een stookalert niet is toegestaan? (zie bv gemeente Peel en Maas).

b) Wij zijn van mening dat een stookalert niet alleen via de betreffende app bekend dient te worden maar door meerderekanalen zoals Leo tv, Omroep Fryslân en de gemeentelijkesite. Ziet u daar mogelijkheden toe?

7a) Woonschepen maken veelal gebruik van houtgestookteinstallaties of diesel. Dat is qua kosten ook vaak de enige mogelijkheid. Er zijn echter aanwonenden die daar gezondheidsproblemen van ervaren. Er loopt momenteel een pilot in Leeuwarden met aangepaste zonnepanelen (gezien het historisch karakter van de schepen). Wanneer kunnen we de resultaten van deze pilot voor woonschepen verwachten?

b) De huidige zonnepanelen werken nog onvoldoende om ook mee te kunnen verwarmen. Welke andere (betaalbare) mogelijkheden ziet u voor het verwarmen van woonschepen? Wat zou de gemeente daaraan bij kunnen dragen?

c) De gemeente verstrekt duurzaamheidsleningen alleen voor bestaande bouw. Kunnen woonschepen in Leeuwarden ook een beroep doen op de huidige duurzaamheidslening van de gemeente Leeuwarden?

d) Zo nee, bent u bereid deze lening dan ook mogelijk te maken voor woonschepen?

8a) We horen van steeds meer Leeuwarders dat ze graag zouden verhuizen naar een houtstookvrije omgeving. Onze fracties vinden dat burgers die dat wensen of voor wie dat noodzakelijk is, de mogelijkheid moeten hebben in een gezonde omgeving te wonen.

Bent u bereid te onderzoeken wat er komt kijken bij een pilot met een houtstookvrije nieuwbouwwijk in Leeuwarden zoals bv de Hem?

b) Mocht het mogelijk zijn een dergelijke wijk aan te wijzen,bent u daar dan toe bereid?

Hartelijk dank voor de beantwoording van onze vragen.

We wensen u veel gezonde lucht toe.

Met vriendelijke groet,

Caroline de Groot ​Petra Vlutters

Partij voor de Dieren ​GroenLinks

Bronbijlagen:

https://nadavos.nl/nieuws/2020-luchtverontreiniging-covid-19/

https://magazines.rivm.nl/2020/06/rivm-magazine/nieuwe-coronavirus-experts-luchtkwaliteit-en-infectieziekten-zoeken-samen-naar

https://www.longfonds.nl/gezon...

https://www.rivm.nl/stookalert

https://www.stookwijzer.nu/home/dashboard

https://stab.nl/wp-content/uploads/2019/11/STAB-Kennisdocument-Houtstook-september-2019.pdf

https://vng.nl/sites/default/files/2020-04/handreiking-global-goals-in-het-gemeentelijk-beleid-2020.pdf

https://houtrookvrij.nl

https://www.scapeler.com/index.php/sensordata-2020-friesland/ (metingen Leeuwarden)

Antwoorden

1. Dat heeft geen vervolg gekregen. De GGD stooktips komen overeen met de informatie die Leeuwarden op de website heeft staan en die jaarlijks in de huis aan huis worden bekend gemaakt.

2. Nee. De huidige lijn is dat er geen landelijk stookverbod komt. Wel wordt er door TNO gewerkt aan een norm en een meetmethode om goede handhaving mogelijk te maken. Daar is verder nog niets van bekend.

3 aWij zijn bereid om mensen te wijzen op de negatieve gevolgen die houtstook kan hebben en op de wijze waarop daarmee kan worden opgegaan.

b Wij volgen de regels van de Rijksoverheid c.q. het RIVM.

c Ja wij zijn bereid om binnen de mogelijkheden die een gemeente heeft zulke informatie aan de nu bestaande informatie toe te voegen.

d Mensen kunnen per brief of digitaal via de website een klacht of een handhavingsverzoek indienen. Ook de mogelijkheid tot buurtbemiddeling staat op de website. Ambtenaren wijzen mensen in gesprekken ook op die mogelijkheid.

4a. Ja
b. Nee
c. zie b
E. Leeuwarden heeft een eigen stappenplan dat in grote lijnen overeenkomt met het StAB plan. Landelijke maatregelen zijn het best. Die gelden voor iedereen en zijn het meest duidelijk. Daarnaast vraagt het stappenplan controles bij mensen thuis naar de staat van en het onderhoud van kachels, dat vraagt veel capaciteit.

5a. Nee. Wij steunen wel het project van Rijksuniversiteit Groningen met een subsidie en zijn erg benieuwd naar de resultaten voor Leeuwarden.
b. Zie antwoord bij 5a.
c. De gemeente voert geen metingen uit dit komt omdat er nu nog geen duidelijke norm en meetmethode is.

d. Nee


6a. Een stookalert is niet bindend. De staatssecretaris wil geen stookverbod. Zij heeft het bij een alert gelaten. Het is de verantwoordelijkheid van stokers om een alert op te volgen. Wij zien daarom geen toegevoegde waarde om in de APV de taak van de minister aan te vullen. Er worden erg weinig stookalerts afgegeven. De waarde van een stookalert is erg beperkt. De rest van het jaar kan bij gelijke weersomstandigheden gewoon gestookt worden.
b. Leeuwarden kan een stookalert ook op de website bekendmaken. Leo tv en Omrop Fryslân kunnen ook aandacht besteden aan een stookalert, maar dat is hun keuze.



7a. De Vereniging Schippers Leeuwarden (VSL) heeft bij ons geïnformeerd naar de mogelijkheid tot het houden van een pilot met zonnepanelen. In het gesprek is afgesproken dat de VSL met een plan van aanpak komt. In samenspraak is besloten om in eerste instantie 4 woonschepen mee te laten doen aan de pilot. Het betreffen hier alleen museale of historische schepen. Samen met de gemeente en de scheepsexpert van Hus en Hiem moet voordat aanpassingen gedaan worden aan de schepen gekeken worden hoe dit passend gemaakt kan worden, zonder dat afbreuk wordt gedaan aan de historiciteit van de schepen. Tot op heden heeft VSL nog geen plan van aanpak gestuurd. De pilot is daarmee nog steeds niet gestart.
b. Wij zijn zien vooralsnog geen andere mogelijkheden dan stoken op hout. Vanwege slechte isolatie, beperkte ruimte, veiligheid en ook kosten blijft hout voorlopig een gunstige vorm van warmteopwekking. Wellicht dat er in samenspraak met de VSL hier verbeteringen in gemaakt kunnen worden.
c. Nee.
d. Nee

8a. Een (groeiende) vraag naar wonen in een houtstookvrije omgeving is ons niet bekend. Wij verwachten echter dat in nieuwbouwwijken houtstook met kachels in woningen niet veel meer zal voorkomen. Door de nieuwbouweisen zijn woningen zeer sterk geïsoleerd en worden verwarmd d.m.v. een warmtepomp. Die woningen hebben geen afvoerkanaal voor rookgassen meer. Aanleg van een rookkanaal is dan een flinke ingreep om alsnog tijdens of na de bouw aan te brengen. Ook moet er een luchttoevoerkanaal worden aangelegd, omdat moderne ventilatiesystemen niet zijn ingesteld op een houtkachel.
Stoken van hout in tuinen, zoals vuurkorven of hottubs kan in nieuwbouwwijken niet worden uitgesloten. De APV stelt daar nu al wel regels voor.
b. Aanwijzing van een houtstookvrije wijk is lastig. Waarschijnlijk moet dat in een koopovereenkomst worden opgenomen. Het verbieden van houtstook in een woning is, hoe vervelend dat voor de omgeving ook kan zijn, in gemeentelijke regels ons inziens niet mogelijk.
Daar kunnen we nu nog geen antwoord op geven. De mogelijkheden daartoe zijn nog te onduidelijk.