Schrif­te­lijke vragen onge­lukken gier­kelders


Maat­re­gelen in gemeente Leeu­warden nodig?

Indiendatum: jun. 2019

Leeuwarden, 20 juni 2019

Betreft: ongelukken met gierkelders

Geacht college,

In de media verschijnen met enige regelmaat berichten over vee (m.n. varkens, runderen) dat door de roosters van hun stal zakt en in de gierkelder belandt. Ondanks inzet van (onder andere) de brandweer is de afloop voor veel dieren noodlottig. De dieren belanden in hun eigen uitwerpselen, en komen daarin om of lopen ernstige verwondingen op met verhoogde kans op fatale ontstekingen. Onder aan dit document (ad 1) plaatsen wij een selectie van nieuwsberichten uit het lopende kalenderjaar. De fractie van de Partij voor de Dieren Leeuwarden is blij dat in dit overzicht geen bedrijven voorkomen binnen onze gemeentegrenzen. De vraag is echter of dit geluk dan wel wijsheid is. In het verleden hebben zich op Fries grondgebied wel dit soort incidenten voorgedaan (ad 2). Uit een bijgevoegde publicatie blijkt dat de brandweer Skarsterlân speciale gierkelder-pakken heeft ontwikkeld waarmee mensen en dieren kunnen worden gered uit een gierkelder (bijlage 1).

Navraag levert op dat dit soort bouwkundige zaken - hoewel zij nauw verwant zijn met dierenwelzijn - niet onder de verantwoordelijkheid vallen van de NVWA, maar van de gemeente. In verband hiermee hebben wij de volgende vragen aan het college:

1. Bent u bekend met bovenstaande problematiek?2. Is bekend of zich binnen de gemeente Leeuwarden dergelijke incidenten hebben voorgedaan die het nieuws niet gehaald hebben (en waardoor zij niet het overzicht bij Ad 2 zijn opgenomen)?3. Hoeveel agrarische bedrijven zijn gevestigd binnen de gemeente Leeuwarden waar dieren worden gehouden in stallen? 4. Vinden er binnen de gemeente Leeuwarden controles plaats ter voorkoming van dit soort ongelukken? 5. Zo ja, hoeveel bedrijven worden jaarlijks bezocht en hoe frequent zijn deze controles per bedrijf?6. Is het aantal controles volgens het College voldoende?7. Wat zijn vervolgstappen indien bij controle blijkt dat de situatie niet goed genoeg bevonden wordt? 8. Indien er niet gecontroleerd wordt ter voorkoming van dit soort ongelukken, zou u kunnen uitleggen waarom dit niet gebeurt? 9. Is het College voornemens om dergelijke controles te starten, dan wel in stand te houden of op te schalen? Graag een toelichting.10. Maakt de brandweer in onze gemeente ook gebruik van speciale gierkelder-pakken (zoals in Skarsterlân)? Indien neen, graag een uitleg waarom niet en of het College van plan is hier in de toekomst verandering in te brengen.

Ad 1

https://www.bd.nl/den-bosch-vught/tientallen-varkens-vast-in-gierkelder-rosmalen-enkele-dieren-komen-om~a7753812/ (14 februari 2019)

https://www.1limburg.nl/twintig-varkens-zakken-door-rooster-en-vallen-mestkelder (3 maart 2019)

https://www.ed.nl/de-peel/zeugen-zakken-door-rooster-in-gierkelder-someren~a41f181e/ (12 maart 2019)

https://www.omroepbrabant.nl/nieuws/2982038/Vijftien-zeugen-zakken-door-rooster-van-de-stal-en-belanden-in-gierput 12 april 2019

https://www.telegraaf.nl/nieuws/3537843/stieren-dood-door-instorten-stalvloer 4 mei 2019 (Hellouw)

https://www.weertdegekste.nl/2019/05/koe-door-rooster-gezakt/ (24 mei 2019)

Ad 2

https://www.boerderij.nl/Rundveehouderij/Achtergrond/2011/3/Twaalf-kalveren-dood-in-Friese-stal-AGD561920W/ (1 maart 2011)

https://www.boerderij.nl/Varkenshouderij/Nieuws/2012/12/Biggen-door-de-vloer-in-Drogeham-1122668W/ (7 december 2012)

https://www.lc.nl/friesland/15-koeien-in-gierkelder-gevallen-bij-Hartwerd-21825212.html (3 december 2016)

Bijlage 1

Het gemak van het gierkelderpak

Het is geen lolletje te moeten afdalen in een gierkelder om een koe of ander dier dat daarin is gevallen te redden. Toch is de brandweer hiermee belast en in Skarsterlân (bij Joure in Friesland) komt het nog regelmatig voor ook. Hein van Dijk ontwikkelde om die reden een speciaal gierkelderpak. Een soort aangepast waadpak met een capuchon en een uitsparing om het noodzakelijke ademluchttoestel inwendig te kunnen dragen. Het gierkelderpak doet precies wat het moet doen: voorkomen dat hulpverleners in aanraking komen met (de geur van) mest of gier. Hein van Dijk over zijn vinding: “In een gierkelder heb je een ademluchttoestel nodig anders hou je het er echt niet in uit van de stank. Het probleem was dat die toestellen na iedere inzet zo waren vervuild dat je ze eigenlijk net zo goed weg kon gooien. Ik zocht dus naar iets dat het ademluchttoestel helemaal omsluit en ben uiteindelijk uitgekomen bij een heel pak.”

Leverancier

Toen het idee er eenmaal was, begon de zoektocht van Hein van Dijk naar iemand die het gierkelderpak kon maken. Uiteindelijk bereikte hij overeenstemming met Matcon in Midden-Beemster, een bedrijf dat onder meer beschermende kleding maakt. Het prototype van het pak bleek in de praktijk uitstekend bruikbaar. Er werden slechts enkele kleine aanpassingen gedaan voordat tien exemplaren van het gierkelderpak werden geproduceerd. Het resultaat is zeer tot tevredenheid van Hein van Dijk. “Het pak is perfect geslaagd. Het ademluchttoestel blijft schoon en droog en als een fles moet worden gewisseld is het een kwestie van de rits openen, de fles vervangen, en de rits weer sluiten. Een kind kan de was doen.”

Kruisbestuiving

De verhalen over het gemak van het gierkelderpak gingen snel rond en inmiddels maken meerdere korpsen in heel het land gebruik van het pak. De onderlinge contacten leidden ook anderszins tot kruisbestuiving. Hein van Dijk: “De blusgroep die bij ons is belast met het redden van vee dat in een gierkelder is gevallen, maakt ook gebruik van een speciale takel. Ook daar hadden veel andere korpsen nog nooit van gehoord. Nu worden wij in een steeds groter gebied ingeschakeld voor het redden van vee. De aanrijdtijd is vaak iets langer, maar dat wordt gecompenseerd door het feit dat we een dier sneller kunnen redden.”

Meer informatie Hein van Dijk (h.vandijk@skarsterlan.nl)

Categorie Techniek Korps Brandweer Skarsterlân (Joure)

Project Gierkelderpak

Initiator Hein van Dijk

Bron: NVBR Innovatie 2009/2010

Indiendatum: jun. 2019
Antwoorddatum: 10 sep. 2019

1. Ja, dit is ons bekend.

2. Nee, ons zijn dergelijke incidenten niet bekend.

3. In het bedrijven-overzicht van de gemeente Leeuwarden staan 238 rundveehouderijen en 38 bedrijven met “overige dieren” geregistreerd.

4. Nee, er vinden geen controles plaats.

5. Zie beantwoording vraag 4.

6. Binnen de Gemeente Leeuwarden worden hierop geen controles uitgevoerd. Verdere motivatie hiervoor staat bij de beantwoording van vraag 8.

7. Zie beantwoording vraag 4.

8. Het goed onderhouden (constructief) van de stallen is primair de verantwoordelijkheid van de ondernemer/eigenaar.

Als bevoegd gezag kunnen en willen we niet alle bouwwerken, inrichtingen, doelgroepen periodiek controleren. Het college kiest ervoor om in te zetten op de meest risicovolle onderwerpen. We leggen de aandacht op die plaatsen waar we vanuit onze ervaring kunnen verwachten, dat er een grote kans is op overtredingen (niet naleving), waardoor sterk ongewenste of gevaarlijke situaties zouden kunnen ontstaan. Deze aanpak vraagt om een scherpe prioritering in de te controleren onderwerpen. Daarvoor wordt jaarlijks, voorafgaand aan het opstellen van het HUP (Handhavings UItvoerings Programma), een risicoanalyse uitgevoerd.

9. De huidige capaciteit bij Toezicht en Handhaving is met het handhavingsuitvoeringsprogramma volledig belegd. Om dergelijke controles mogelijk te maken
moet er of extra capaciteit worden aangenomen of er moet een herprioritering volgen. Wij zien
vanwege de aard en omvang van de incidenten in onze gemeente (tot op heden geen gevallen
bekend) geen aanleiding om dergelijke controles te prioriteren in ons toezicht.

10. De brandweer in Friesland is op provinciale schaal georganiseerd. Het werken in gierkelders is een specialistische taak bij de brandweer. Sinds begin van dit jaar is er een aantal korpsen binnen Fryslân die deze klussen uitvoeren. Bij mestincidenten in welke gemeente dan ook worden deze ploegen automatisch gealarmeerd.






















Help mee aan een betere wereld

    Word lid Doneer